พระนางพญา

ประวัติความเป็นมา

พระนางพญา พิมพ์ใหญ่เข่าตรง เนื้อดินเผา กรุวัดนางพญา จ. พิษณุโลก ศิลปะอยุธยายุคกลาง อายุราวพุทธศตวรรษที่ 21
พระพุทธลักษณะเป็นพระประทับนั่งปางมารวิชัย ( ภูมิสปรรศมุทรา ) อยู่ในอิริยาบทประทับนั่งขัดสมาธิราบ พระหัตถ์ซ้ายหงายวางบนพระเพลา พระหัตถ์ขวาวางคว่ำลงที่พระชานุ นิ้วพระหัตถ์ชี้ลงที่พื้นธรณี วงพระพักตร์เหลี่ยม พระเกตุมาลาเปลวเพลิง มีไรพระศกเป็นกรอบรอบวงพระพักตร์ พระหนุป้านเป็นรูปคางคน ห่มจีวรเฉียง สังฆาฏิยาว ชายอันตรวาสกข้างบนเป็นเส้น พระบาทเป็นเส้นตรง ฐานหน้ากระดานแอ่นเข้าข้างใน
สำหรับคติการสร้างพระพุทธรูปปางมารวิชัยทางประติมานวิทยา แสดงพุทธประวัติเมื่อครั้งพระพุทธเจ้าทรงสามารถชนะพระยามารที่ยกพลมาผจญพระองค์ และได้ตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ซึ่งแสดงสัญญลักษณ์โดยวางพระหัตถ์ขวาเหนือพระชานุ นิ้วพระหัตถ์ชี้ลงสู่พระธรณีเป็นกิริยาเรียกพระแม่ธรณีขึ้นมาเป็นพยานในพระบารมีที่ทรงบำเพ็ญมา พระแม่ธรณีจึงปรากฏกายขึ้นและบีบน้ำที่ทรงรดสรงในการบำเพ็ญทานในอดีตชาติ อันนับประมาณมิได้ จนท่วมทัพของพระยามารพ่ายแพ้ไป การตรัสรู้ของพระพุทธเจ้าถือเป็นชัยชนะที่ยิ่งใหญ่ เหนือกว่าชัยชนะทั้งปวงของพระองค์ ดังนั้นการบูชาพระปางมารวิชัย จึงบูชาเพื่อชัยชนะทั้งทางโลกและทางธรรม ในทางโลกคือชัยชนะเหนือศัตรู ทางธรรมคือชัยชนะเหนือกิเลสทั้งปวง
พระนางพญาจึงเป็นพระเครื่องที่ทรงไว้ซึ่งพุทธคุณที่โดดเด่นด้านชัยชนะ ด้านเมตตามหานิยมและแคล้วคลาดคงกระพันชาตรี เป็นหนึ่งในชุดเบญจภาคี ที่นิยมเล่นหากัน