พระสมเด็จวัดระฆัง พิมพ์พระประธาน

พระสมเด็จวัดระฆัง พิมพ์พระประธาน สกุลช่างหลวงวิจารณ์เจียรนัย เป็นแม่พิมพ์แบบมาตรฐาน ( Standard Type) ยุคนี้ช่างใช้ทักษะความชำนาญประยุกต์ศิลปะไทยโบราณกับศิลปะตะวันตกได้อย่างกลมกลืนงดงาม ช่างพัฒนาเทคนิคการแกะแม่พิมพ์ดีขึ้นกว่าแม่พิมพ์สกุลช่างชาวบ้านช่างหล่อยุคต้น ช่างนำหลักการคำนวนอัตราส่วนทองคำ ( Golden Ratio)​ มาใช้ออกแบบพระสมเด็จวัดระฆังทำให้เกิดความสวยงามยิ่งขึ้น นอกจากนั้นยังแกะแม่พิมพ์ให้มีทัศนียภาพ ทัศนียมิติ ( Perspective)​ มีมิติความลึกแบบสามมิติ มีระนาบที่สมมาตรตามที่ตามองเห็น มีความสมดุลทางองค์ประกอบศิลป์ เป็นรูปแบบแม่พิมพ์พระสมเด็จที่เราสามารถพบเห็นและนิยมเล่นหากันในวงการพระเครื่องมากที่สุด ลักษณะสัญญลัขณ์ทางศิลปะพิมพ์ทรง เนื่องจากองค์พระมีระนาบเอียงไปทางด้านซ้ายขององค์พระประติมากร แต่พระพักตร์กลับหันมาทางขวามือ ดังนั้นเมื่อมองจากยอดพระเกตุลงมาจรดมุมฐานชั้นล่างทั้งสองด้านจึงไม่เป็นลักษณะรูปทรงกรวย พระเกตุเรียวเอียงซ้าย พระพักตร์มีทั้งแบบรูปไข่ และแบบรูปผลมะตูม พระกรรณซ้ายเห็นชัดกว่าพระกรรณขวา พระศอเป็นลำ พระอังสาแบบปีกกา พระอังสกุฏซ้ายยกเป็นลำสูงกว่าด้านขวา ลำพระองค์ผายด้านซ้ายสูงกว่าด้านขวา พระอุระเรียวสอบลง พระพาหาทอดตรงในอริยาบทผ่อนคลาย มิติร่องพระกรซ้ายลึกกว่าร่องพระกรขวา ปรากฏชายจีวรเชื่อมต่อระหว่างพระกัประซ้ายกับพระชานุซ้าย พระชานุซ้ายยกสูงเทลาดลงมาทางด้านขวา ลำพระบาทซ้ายทอดยาวติดชัด พระอาสนะฐานชั้นบนเป็นฐานหน้ากระดาน ด้านขวายกสูงกว่าด้านซ้าย ฐานชั้นกลางเป็นฐานสิงห์ส่วนหัวฐานหักแง่มุมเหลี่ยมเป็นสันคม มีกาบเท้าสิงห์ยกมุมแหลมขึ้นเล็กน้อย ฐานชั้นล่างเป็นฐานเขียงหน้ากระดาน ปรากฏแนวเส้นลวดกันลายเลือนลาง การตัดมุมหัวฐานด้านขวาจะเป็นมุมแหลมเกือบจรดซุ้ม มองเป็นเส้นตรงจรดปลายพระเกตุ ส่วนหัวฐานด้านซ้ายจะตัดค่อนข้างตรง มิติฐานชั้นล่างนูนสูงกว่าฐานชั้นกลาง และฐานชั้นกลางนูนสูงกว่าฐานชั้นบน พื้นที่ช่องว่างฐานชั้นกลางกว้างสุดและลึกสุด อยู่ระดับเดียวกับพื้นผนัง ลักษณะเส้นซุ้มประภามณฑล มิติด้านขวาองค์พระจะสูงชันกว่าด้านซ้าย ด้านขวามือองค์พระบริเวณท่อนบนจะโค้งสอบเข้าหาองค์พระมากกว่าด้านซ้าย ด้านในเส้นซุ้มเป็นเส้นตั้งฉากจากพื้น เส้นซุ้มด้านในจะม้วนเข้าเป็นเส้นขนมจีน พื้นองค์พระนอกเส้นซุ้มจะเทลาดเอียงเล็กน้อย กรอบนอกองค์พระ เส้นบังคับพิมพ์ด้านซ้ายองค์พระเป็นเส้นนูนแล่นลงมาถึงระหว่างข้อศอกองค์พระแล้วจมหายไปกับเส้นซุ้ม ส่วนเส้นบังคับพิมพ์ด้านขวาเป็นเส้นนูนแล่นลงมาตลอดชิดกับเส้นซุ้มด้านล่างสุด มิติพื้นที่นอกเส้นซุ้มจะมีระดับสูงกว่าพื้นที่ในเส้นซุ้ม พื้นผนังด้านขวาองค์พระจะลึกกว่าพื้นผนังด้านซ้ายทำให้มองเห็นพระพักตร์ที่หันไปทางด้านขวาชัดเจนขึ้น รศ.ดร.ชัยพร พิบูลศิริ